Schrijver: André Schwarz-Bart
Bewerking: Gerrit Pleiter
Regie: Ab van Eyk
Aantal delen: 30
Totale duur: 9 uur en 8 minuten
Omroep: NCRV (28-12-1975)
Genre: Discriminatie / Historisch
Resumé:
Gerrit Pleiter liet als hoorspelschrijver zijn principe vallen om nooit aan de bewerking van een boek te beginnen. Hij heeft dat nu voor de NCRV wel gedaan. En, zoals hij zelf zegt, “twee jaar lang geworsteld” en een deel van zijn leven geïnvesteerd in het dramatiseren van de Franse roman De laatste der rechtvaardigen van André Schwarz-Bart.
Pleiter kwam met het werk in aanraking toen hij een studie maakte voor het televisiespel “Zoon van het oude volk”. Hij raakte toen geïmponeerd door de afstandelijke stijl waarmee de schrijver zijn tragisch verhaal doet zonder in geweeklaag te vervallen en in het drama zelfs komische facetten weet te verweven.
In het dorpje Zemyock in Polen woont een kleine joodse mystieke gemeenschap: de Levi’s. Deze mensen geloven in een mythe, die zijn oorsprong heeft in het twaalfde-eeuwse Engeland, waarin zesendertig rechtvaardigen het leed van de mensheid zouden dragen. Deze weten van zichzelf niet dat ze tot de uitverkorenen behoren. Wel staat vast dat, wanneer de laatste van hen verdwijnt, de aarde verloren is. Dat niemand weet wie de rechtvaardige is, ligt aan een broeder die tot de zesendertig behoorde, maar het spoor bijster raakte, waarna geen sterveling meer absolute zekerheid had.
De aanhang van deze religie bleef. En elke zoon moest eerst het boek der rechtvaardiging van zijn vader overschrijven voor hij mocht trouwen. De oude rechtvaardigingsaanhangers vluchtten naar Duitsland, maar na de Kristallnacht werden ze ook hier verjaagd en gingen naar Frankrijk waar ze uiteindelijk werden opgepakt.
Hoofdpersoon is de jongen Ernie, die zijn belevenissen in het begin op een kinderlijke manier verhaalt. Hoe zijn situatie als joods kind in 1933 op de Duitse school is en wat voor wrede plagerijen hij moet doorstaan. Zijn grootvader ziet in hem een der rechtvaardigen en het is misschien daarom dat hij alles afstandelijk ondergaat. Zijn lot is bezegeld, wanneer hij later met zijn in Parijs ontmoete meisje Golda in een trein met weeskinderen stapt die als eindstation de gaskamer heeft.
Schwarz-Bart, die in 1959 voor zijn werk de Prix Goncourt kreeg, balanceert op tragische Joodse historie en op fictie. Vooral met de vaak emotionele passages had Pleiter het moeilijk. “Hoe breng je het over wanneer ze de wagons in worden gejaagd om naar Auschwitz te gaan? Je kunt geen kinderen via de huiskamer de vergassingsruimte in laten lopen. Ik probeerde dus naar een zekere stilering toe te werken en ik geloof dat me dat gelukt is.”
Delen:
Deel 1: Het voedsel voor de armen (28-12-1975)
Deel 2: Nou mag ik zeker wel even gebruik maken van jullie vuurtje, niet? (04-01-1976)
Deel 3: Tamar, vlucht uit het beloofde land (11-01-1976)
Deel 4: Waanzinnige in het land van de waanzin (18-01-1976)
Deel 5: Een hart dat huilt en zingt (25-01-1976)
Deel 6: Liever de droom van een gelovige dan de werkelijkheid van een ongelovige (01-02-1976)
Deel 7: De ironie van God (08-02-1976)
Deel 8: Toen is de hemel gebarsten (15-02-1976)
Deel 9: Waar hij zijn nest kon bouwen (22-02-1976)
Deel 10: Bedek het bloed niet met uw zwijgen (29-02-1976)
Deel 11: Als het kwaad overal is (07-03-1976)
Deel 12: Ik vlieg ze aan (14-03-1976)
Deel 13: De dag waarop je vanzelf begint te lichten (21-03-1976)
Deel 14: De rechtvaardige van de vliegen (28-03-1976)
Deel 15: Het fascisme dat is het café op straat (04-04-1976)
Deel 16: Ik ruk je een oog uit (11-04-1976)
Deel 17: Laten ze ons een serenade geven (18-04-1976)
Deel 18: Lieveheersbeestje vlieg heen (25-04-1976)
Deel 19: Met bloedige tranen beween ik (02-05-1976)
Deel 20: We zijn overal dat wat we niet moeten zijn (09-05-1976)
Deel 21: Omdat we nooit de boeken overgeven (23-05-1976)
Deel 22: De wegen van de allerhoogste zijn niet te doorgronden (30-05-1976)
Deel 23: Ik zal alles doen wat menselijkerwijs gesproken mogelijk is om hond te worden (06-06-1976)
Deel 24: Ik herkende je onmiddellijk aan je ogen (13-06-1976)
Deel 25: De dood van alle Duitsers op de wereld zal niet de dood van een onschuldige kunnen afkopen (20-06-1976)
Deel 26: Golda (27-06-1976)
Deel 27: Ze nemen het kruis bij het andere eind en maken er een zwaard van (04-07-1976)
Deel 28: Iedere druppel van mijn bloed schreeuwde naar jullie (11-07-1976)
Deel 29: Pitchipio (18-07-1976)
Deel 30: En geloofd zij de Eeuwige (25-07-1976)
Bron: Hoorspelen.eu