Paul Vlaanderen in Nederland – achtergronden:

Jan van Ees
Jan van Ees speelde in 21 verhalen de rol van Paul Vlaanderen.

Waarom nog een pagina met achtergronden, als deze site al een startpagina heeft over deze fantastische serie. Over deze hoorspelreeks is zoveel te vertellen dat ik het niet kon laten. Daarnaast is het vooral ook een persoonlijke keuze. Toen mijn grootvader van moeders kant nog leefde, heb ik samen met hem een hele serie van Paul Vlaanderen geluisterd. Hoewel mijn opa er al even niet meer is, denk ik daar nog steeds met veel vreugde aan terug.

Als u in Nederland namelijk iemand spreekt over een hoorspel, zullen de meeste luisteraars die het nog kennen, met grote zekerheid Paul Vlaanderen noemen. De hoorspelen waren in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw ongekend populair. Zelfs in deze eeuw heeft men energie gestopt in de hoorspelen met de welbekende detective en zijn vrouw Ina. De ene keer door met behulp van een script een verloren gegaan hoorspel opnieuw uit te brengen, maar anderzijds ook door zelf verhalen te bedenken, waarin Paul en Ina het leven van menig misdadiger weten te verzuren.

Francis Durbridge
Francis Durbridge, auteur van de serie (1912-1998)

De schrijver Francis Durbridge is de geestelijk vader van Paul Temple, in Nederland dus bekend als Paul Vlaanderen. In 1938 creëerde hij, samen met de journaliste Steve Trent, de figuur Paul Temple. Een detectiveschrijver die zelf ook voor detective speelde. De eerste hoorspelserie, “Send For Paul Temple” genaamd, bleek niet alleen bij de luisteraars van de BBC zeer populair. Andere landen, waaronder Nederland, zagen ook wel iets in de verhalen van Paul en zijn vrouw.

Willem Vogt
Willem Vogt

In Nederland werden de Paul Temple-series onder de titel Paul Vlaanderen tot 1969 geproduceerd en uitgezonden door de AVRO-radio. AVRO-directeur Willem Vogt heeft de naam Paul Vlaanderen bedacht. Vlaanderen zou de naam van de tuinman van Vogt of de jongste bediende van de AVRO zijn geweest. Steve Trent kreeg de naam Ina. Het eerste deel van het verhaal “Spreek met Vlaanderen en het komt in orde” werd op 12-02-1939 uitgezonden onder regie van Kommer Kleijn.

Kommer Kleijn
Kommer Kleijn regisseerde tot aan 1958 de serie.

Doordat men zelfs tot aan 2016 de verhalen van Paul Vlaanderen oppakte en nieuw elan gaf, maakt dat wel duidelijk dat de serie onder de liefhebbers van hoorspelen nog steeds mateloos populair is.

Hoorspelen:

Klikt u hier voor een overzicht van de hoorspelen.
Klikt u hier voor de pagina met aankondigingen in de gidsen van destijds.

Regisseurs:

Tot 1958 werd de regie van de Paul Vlaanderen hoorspelen uitgevoerd door Kommer Kleijn. In 1959 nam Dick van Putten het stokje van hem over met het hoorspel “Paul en Ina Vlaanderen incognito”. Dick van Putten deed de regie tot 1969 met “Paul Vlaanderen en het Alex mysterie“.

Foto overzicht regisseurs:

Kommer KleijnKommer Kleijn
12-06-1893 – 12-09-1982
Regie van 1939 t/m 1958

Dick van PuttenDick van Putten
19-09-1918 – 11-11-2002
Regie van 1959 t/m 1969


Reinier HeidemannReinier Heidemann
22-11-1940
Regie: Het media mysterie

Marlies CordiaMarlies Cordia
25-05-1949 – 02-08-2022
Regie: Dhr. en mevr. Paul Vlaanderen – 2004


Bram van ErkelBram van Erkel
24-07-1932
Regie: Ingonito & Westfield

John BeringenJohn Beringen
15-05-1957
Regie: Z-4 mysterie


Audrey van der JagtAudrey van der Jagt
27-02-1945
Regie: Z mysterie; Insp Versteeg – Britse bezoekers; Gregory mysterie; Op dood spoor

Bert Kommerijo.a. Bert Kommerij
20-06-1964
Regie: Tijdmysterie


bruun kuijtBruun Kuijt
15-10-1957
Regie: Verzonnen dood

Lex PasschierLex Passchier
1976
Regie: Crime-zone mysterie
(hoewel de credits naar Dick van Putten gaan)


De muziek:

Voor de oorlog:
De eerste tune voor de Paul Vlaanderen-hoorspelen is afkomstig van Louis Schmidt (1886-1974), de leider van het AVRO-orkest in de jaren ’30. Hij heeft ook de muziek geschreven voor het hoorspel “Het meisje in het roze”, een hoorspel uit 1936 geschreven door Peggy van Kerckhoven. In de Tweede Wereldoorlog ontpopte hij zich tot nazi sympathisant. Onder zijn pseudoniem “Kovacs Lajos” schijnt nog werk bewaard gebleven te zijn.

Louis Schmidt
Louis Schmidt (1886-1974), ook bekend onder zijn pseudoniem ‘Kovacs Lajos’.

Het enige ‘mogelijk’ bewaard gebleven deel van Louis Schmidt’s compositie is het einde van deel 3 “Spreek met Paul Vlaanderen en het komt in orde“:


Na de oorlog:

Koos van de Griend
Koos van de Griend (1905 – 1950)

Na de Tweede Wereldoorlog gebruikte men voor de Paul Vlaanderen hoorspelen de compositie, geschreven door Koos van de Griend. Uit recentelijke zoektocht (2022) is gebleken dat de tune van “Haal Paul Vlaanderen er weer bij!” (uitgezonden vanaf 17-02-1946) boven water is gekomen. Deze tune is ook gecomponeerd door Koos van de Griend, maar zeker een andere compositie dan we inmiddels kennen. U hoort zowel de begin- als de eindtune. Luister hier:


Deze compositie van Koos van de Griend is dus maar één keer gebruikt. Momenteel wordt er nog gezocht naar meer informatie over bovenstaande compositie. Wordt hopelijk vervolgd…

Bij “Paul Vlaanderen grijpt in” (uit oktober 1946) vermeldden de gidsen van destijds uitgebreid over de (nieuwe) compositie van Koos van de Griend. Aangezien het niet altijd gebruikelijk was om zo uitgebreid de bronnen van de muziek te beschrijven, zou je bijna vermoeden dat men bij dit verhaal voor het eerst gebruik maakte van de – inmiddels zo bekende – compositie van Koos van de Griend.

Berichtgeving over de muziek van Koos van de Griend in de AVRO- & KRO gids:
(6 oktober 1946)
(klik op de berichten om te vergroten)

Paul Vlaanderen okt 1946 muziek in gids AVROMelding van de muziek
AVRO gids

Paul Vlaanderen okt 1946 muziek in gids KROMelding van de muziek
KRO gids


U hoort eerst de welbekende aankondiging:


Gevolgd door de eindtune:


Voor de hoorspelen die vanaf 1998 werden uitgebracht, werd veelal de compositie van Koos van de Griend gebruikt, of een aangepaste versie op zijn compositie.

Acteurs:

In de eerste 3 verhalen, die werden uitgezonden voor de Tweede Wereldoorlog, speelden Theo Frenkel jr. en Lily Bouwmeester de rollen van Paul Vlaanderen en zijn vrouw Ina. Na de oorlog namen Jan van Ees en Eva Janssen deze honneurs waar tot 1966 in 21 verhalen. In het Alex mysterie van 1969 vervulden Johan Schmitz en Wieke Mullier de rollen van de detective en zijn vrouw. Daarna bleef het stil tot 1998. Vanaf dan hebben verschillende acteurs deze hoofdrollen opgepakt.

Foto overzicht Paul en Ina:

Theo Frenkel jrTheo Frenkel jr.
16-05-1916 – 02-02-1993
Paul in serie 1 t/m 3

Lily BouwmeesterLily Bouwmeester
02-12-1921 – 14-02-1998
Ina in serie 1 t/m 3


Jan van EesJan van Ees
02-03-1896 – 23-10-1966
Paul van 1946 – 1966

Eva JanssenEva Janssen
28-11-1911 – 20-08-1996
Ina van 1946 – 1966


Johan SchmitzJohan Schmitz
27-12-1909 – 31-10-1991
Paul in Alex (1969)

Wieke MulierWieke Mullier
21-03-1935
Ina in Alex (1969)


Eric van der DonkErik van der Donk
20-06-1929 – 04-12-2021
Paul in het Media mysterie



Geen fotoBert Bijl
onbekend
Paul Vlaanderen en het Z-4 mysterie
(Regie: John Beringen)

Geen fotoEster Dijkema
onbekend
Paul Vlaanderen en het Z-4 mysterie
(Regie: John Beringen)


Chiel de KruijfChiel de Kruijf
06-10-1940
Paul Vlaanderen en het Z mysterie
(Regie: Audrey van der Jagt)
Paul Vlaanderen en het Gregory mysterie – 2014
Paul en Ina Vlaanderen op dood spoor

Els BuitendijkEls Buitendijk
07-09-1939
Paul Vlaanderen en het Z mysterie
(Regie: Audrey van der Jagt)
Paul Vlaanderen en het Gregory mysterie – 2014
Paul en Ina Vlaanderen op dood spoor


Marieke de KruijfMarieke de Kruijf
14-02-1972
Paul Vlaanderen en het tijdmysterie – 2011


Sander de HeerSander de Heer
17-09-1958
Paul Vlaanderen en het mysterie van de verzonnen dood
Paul Vlaanderen en het crime-zone mysterie

Hymke de VriesHymke de Vries
11-04-1962
Paul Vlaanderen en het mysterie van de verzonnen dood
Paul Vlaanderen en het crime-zone mysterie